Nhắc đến Ai Cập, phần lớn người ta nghĩ ngay đến kim tự tháp Giza, tượng Nhân sư, xác ướp và các Pharaoh đội vương miện — những hình ảnh xứng đáng với sự nổi tiếng của chúng, nhưng cũng khiến lịch sử Ai Cập bị thu gọn vào vài nghìn năm cổ đại, trong khi hơn 2.000 năm sau đó — thời Hy Lạp hóa, La Mã, Kitô giáo sơ kỳ, rồi thế giới Hồi giáo và Arab — lại bị xem như phần phụ.
Trên thực tế, sau thời các Pharaoh, Ai Cập vẫn là một trung tâm lớn của thế giới: Alexandria từng là thành phố tri thức hàng đầu Địa Trung Hải, Cairo từng là thủ đô của các triều đại Fatimid và Mamluk, còn Ai Cập hiện đại giữ vai trò trung tâm trong chủ nghĩa dân tộc Arab và chính trị Trung Đông. Ai Cập cổ đại và nước Cộng hòa Arab Ai Cập ngày nay có sự tiếp nối về lãnh thổ và dân cư, nhưng không phải một quốc gia giữ nguyên ngôn ngữ, tôn giáo và thể chế suốt hơn 5.000 năm — người dân nơi đây đã lần lượt nói tiếng Ai Cập cổ, tiếng Coptic, tiếng Hy Lạp rồi tiếng Arab.
Sông Nile và sự ra đời của nhà nước Pharaoh

Phần lớn lãnh thổ Ai Cập là sa mạc, nên dải đất màu mỡ dọc sông Nile trở thành trung tâm của toàn bộ đời sống. Sử gia Hy Lạp Herodotus, khi thăm Ai Cập vào khoảng thế kỷ 5 TCN, gọi vùng đất này là "món quà của sông Nile" — nhưng câu nói ấy mới kể một nửa câu chuyện: con sông cung cấp nước và phù sa, còn chính con người mới xây kênh tưới và tạo ra những thiết chế chính trị để khai thác nguồn tài nguyên đó.
Khi khí hậu Bắc Phi khô dần thời tiền sử, các cộng đồng tập trung về thung lũng Nile, hình thành Thượng Ai Cập ở phía nam (thượng nguồn) và Hạ Ai Cập ở châu thổ phía bắc — tên gọi dễ gây nhầm lẫn vì ngược trực giác trên bản đồ. Khoảng năm 3100 TCN, hai miền thống nhất dưới một vị vua thường được liên hệ với Narmer; truyền thống sau này gọi người thống nhất là Menes, nhưng mối quan hệ chính xác giữa hai cái tên vẫn được giới Ai Cập học tranh luận, nên đây nên được xem là một quá trình kéo dài nhiều thế hệ hơn là chiến công của một ngày.
Vị vua Ai Cập — ngày nay gọi là Pharaoh — đứng ở trung tâm hệ thống chính trị và tôn giáo, được xem là người duy trì ma'at, tức trật tự của vũ trụ, dù việc cai trị thực tế dựa vào cả một mạng lưới quan lại, tư tế và thư lại. Chữ tượng hình dùng cho công trình trang trọng, còn chữ viết nhanh hơn phục vụ hành chính hằng ngày. Tôn giáo Ai Cập cũng không cố định: các vị thần như Ra, Amun, Osiris hay Horus có thể được kết hợp hoặc đổi vai trò tùy giai đoạn, và dù niềm tin về thế giới bên kia thúc đẩy việc ướp xác, đó không phải mối quan tâm duy nhất trong đời sống tôn giáo.
Kim tự tháp và những vòng lặp thịnh suy đầu tiên
Giới sử học chia lịch sử Ai Cập cổ thành Cổ Vương quốc, Trung Vương quốc và Tân Vương quốc, xen giữa là các giai đoạn phân quyền — cách sắp xếp của người hiện đại, không phải cách người Ai Cập cổ tự nhìn nhận. Cổ Vương quốc, khoảng thiên niên kỷ III TCN, nổi tiếng với kim tự tháp: kim tự tháp bậc thang của vua Djoser tại Saqqara là một trong những công trình đá lớn sớm nhất, còn các kim tự tháp của Khufu, Khafre và Menkaure tại Giza thể hiện khả năng huy động nhân lực và khảo sát ở quy mô đáng kinh ngạc.
Hình ảnh phổ biến rằng kim tự tháp được xây hoàn toàn bởi các đoàn nô lệ bị đánh đập không khớp với bằng chứng khảo cổ hiện nay — lực lượng xây dựng chủ yếu gồm thợ lành nghề và lao động huy động theo mùa, được cấp chỗ ở và lương thực, dù điều đó không có nghĩa công việc hoàn toàn tự nguyện theo tiêu chuẩn hiện đại. Kim tự tháp cũng không đơn thuần là những ngôi mộ khổng lồ, mà là trung tâm của các quần thể nghi lễ thể hiện mối quan hệ giữa nhà vua, thần linh và trật tự xã hội.
Cuối Cổ Vương quốc, quyền lực trung ương suy yếu khi quan chức địa phương mạnh lên. Vào khoảng đầu thế kỷ 21 TCN, Mentuhotep II thống nhất lại đất nước, mở đầu Trung Vương quốc — giai đoạn gần bốn thế kỷ với nhiều đổi mới về văn học và nghệ thuật; chân dung hoàng gia thời này đôi khi thể hiện gương mặt già dặn thay vì lý tưởng hóa, cho thấy nghệ thuật Ai Cập không hề bất biến. Cuối giai đoạn, một nhóm cầm quyền gọi là Hyksos, gốc Tây Á, kiểm soát vùng châu thổ phía đông — nhưng không nên mô tả họ như một "chủng tộc ngoại bang" tách biệt, vì các cộng đồng Tây Á đã định cư ở châu thổ từ trước đó rất lâu.
Tân Vương quốc và cuộc suy tàn dẫn tới ngoại xâm
Khoảng năm 1550 TCN, các vua tại Thebes đánh đuổi Hyksos, mở đầu Tân Vương quốc — giai đoạn Ai Cập mở rộng quyền lực vào Nubia và Levant, trở thành cường quốc lớn của Cận Đông đến khoảng năm 1070 TCN. Đền Karnak, Luxor, Abu Simbel và Thung lũng các vị vua phần lớn thuộc thời kỳ này, gắn với Hatshepsut, Akhenaten và Ramesses II.
Hatshepsut là một trong số ít phụ nữ cai trị với đầy đủ danh hiệu Pharaoh, nổi tiếng qua các công trình xây dựng; việc bà xuất hiện trong tượng với biểu tượng nam giới là cách dùng ngôn ngữ hình ảnh truyền thống của quyền lực hoàng gia, không hẳn là che giấu giới tính. Akhenaten sau đó cố đưa thần Aten lên vị trí trung tâm và xây kinh đô mới tại Amarna — cải cách đôi khi gọi là tôn giáo độc thần đầu tiên, dù giới nghiên cứu vẫn tranh luận đó là độc thần hoàn chỉnh hay một dự án chính trị hoàng gia. Sau khi ông mất, các thay đổi phần lớn bị đảo ngược. Con trai ông, Tutankhamun, nổi tiếng ngày nay không phải vì là vị vua quyền lực nhất, mà vì lăng mộ của ông được nhà khảo cổ Howard Carter phát hiện gần như nguyên vẹn năm 1922 — theo giai thoại được kể lại nhiều nhất, khi được hỏi có thấy gì qua lỗ hổng vừa khoét trên cửa mộ, Carter đã đáp: "Có, những điều tuyệt diệu". Ramesses II trị vì lâu dài, giao chiến với người Hittite tại Kadesh — trận đánh mà cả hai bên đều tuyên truyền là chiến thắng của mình — rồi sau đó ký một trong những hiệp ước hòa bình cổ nhất còn được biết đến.
Từ cuối Tân Vương quốc, Ai Cập đối mặt khó khăn tài chính và các cuộc tấn công từ bên ngoài, nhiều lần rơi vào tay các triều đại gốc Libya và Nubia. Trong thế kỷ 8 TCN, các vua Kush từ Nubia thống nhất Ai Cập — lời nhắc rằng quan hệ giữa Ai Cập và châu Phi cận Sahara không chỉ là chuyện Ai Cập mở rộng xuống phía nam, mà ảnh hưởng cũng di chuyển theo chiều ngược lại. Ai Cập sau đó chịu sự xâm nhập của Assyria và hai lần nằm dưới quyền đế chế Achaemenid của Ba Tư; các giai đoạn ngoại trị thường đi kèm xung đột, nhưng người cai trị mới vẫn phải dùng nghi lễ và danh hiệu Ai Cập để tạo tính chính danh — bị chinh phục không có nghĩa văn hóa Ai Cập lập tức biến mất.
Alexander, nhà Ptolemy và Alexandria Hy Lạp hóa

Năm 332 TCN, Alexander Đại đế tiến vào Ai Cập và được tiếp nhận như người giải phóng khỏi quyền cai trị Ba Tư, rồi cho lập Alexandria bên bờ Địa Trung Hải — thành phố sau này trở thành trung tâm thương mại và học thuật nổi tiếng bậc nhất thế giới cổ đại. Sau khi ông mất, tướng Ptolemy I lập nên vương triều Ptolemy gốc Macedonia, cai trị từ năm 305 đến năm 30 TCN; các vua Ptolemy dùng tiếng Hy Lạp trong triều đình nhưng vẫn thể hiện mình như Pharaoh trong các đền thờ bản địa. Alexandria có thư viện và trung tâm nghiên cứu nổi tiếng, thu hút học giả từ khắp Địa Trung Hải, dù cộng đồng Hy Lạp, Ai Cập và Do Thái trong thành phố không phải lúc nào cũng bình đẳng hay hòa thuận.
Nữ hoàng cuối cùng của triều đại, Cleopatra VII, thường bị văn hóa đại chúng khắc họa qua vẻ đẹp và mối quan hệ với Julius Caesar cùng Mark Antony, nhưng thực tế bà là một nhà cai trị có học thức, thông thạo nhiều ngôn ngữ và nỗ lực bảo vệ vị thế Ai Cập trước La Mã. Sau khi Antony và Cleopatra thất bại trước Octavian năm 30 TCN, Ai Cập bị sáp nhập vào Đế chế La Mã — về mặt kỹ thuật, người cai trị cuối cùng của triều Ptolemy thậm chí là con trai bà, Caesarion, bị Octavian xử tử ít tuần sau đó.
Ai Cập La Mã, Kitô giáo Coptic và cuộc chinh phục Arab
Dưới quyền Rome, Ai Cập là nguồn cung ngũ cốc đặc biệt quan trọng, được quản lý chặt vì sản lượng đồng bằng Nile nuôi sống thành Rome rồi Constantinople. Alexandria vẫn là trung tâm tri thức, đồng thời trở thành một trong những cái nôi sớm nhất của Kitô giáo ở Địa Trung Hải — theo truyền thống, Thánh Mark sáng lập Giáo hội Alexandria, dù chi tiết giai đoạn sớm không phải lúc nào cũng kiểm chứng được. Các cộng đồng tu hành trong sa mạc Ai Cập ảnh hưởng sâu rộng đến truyền thống tu viện Kitô giáo nói chung, còn tiếng Coptic trở thành ngôn ngữ quan trọng của Giáo hội. Sau Công đồng Chalcedon năm 451, nhiều tín hữu Ai Cập không chấp nhận định nghĩa thần học của đế chế, tạo khoảng cách với chính quyền Byzantine — nhưng điều đó không có nghĩa người Coptic đơn giản "chào đón" cuộc chinh phục Arab sau này; phản ứng của cư dân rất đa dạng, chịu ảnh hưởng của thuế khóa và điều kiện địa phương.
Từ năm 639 đến 642, quân Arab Hồi giáo chinh phục Ai Cập từ tay Byzantine, đưa vùng đất này vào các caliphate Hồi giáo liên tiếp. Cuộc chinh phục không khiến toàn bộ dân cư lập tức theo Hồi giáo hay nói tiếng Arab: trong nhiều thế kỷ, phần lớn người Ai Cập vẫn là Kitô hữu Coptic, còn quá trình Hồi giáo hóa và Arab hóa diễn ra dần dần qua hành chính, thuế và hôn nhân. Cairo hiện đại cũng chưa tồn tại ngay khi người Arab đến — phải đến năm 969, khi triều Fatimid chinh phục Ai Cập, đô thị hoàng gia al-Qahira ("thành phố chiến thắng", nguồn gốc tên Cairo) mới ra đời. Al-Azhar được thành lập trong giai đoạn này và về sau trở thành một trong những trung tâm học thuật Sunni quan trọng nhất thế giới Hồi giáo — trong khi cộng đồng Coptic vẫn đông đảo và tiếp tục đóng góp vào hành chính, thủ công và văn hóa. Bản sắc "Arab" của Ai Cập, vì vậy, là kết quả của một quá trình chuyển đổi văn hóa kéo dài, không phải sự thay thế dân số.
Saladin, quân Thập tự chinh và Cairo thời Mamluk

Năm 1169, Saladin trở thành vizier tại Ai Cập, chấm dứt triều Fatimid và lập nhà Ayyubid theo Sunni; ông thống nhất Ai Cập với Syria và nổi tiếng vì đánh bại quân Thập tự chinh, giành lại Jerusalem năm 1187. Sau nhà Ayyubid, các quân nhân nô lệ gọi là Mamluk — chủ yếu gốc Turkic và Caucasus, được mua từ nhỏ và đào tạo quân sự — nắm quyền từ năm 1250. Năm 1260, quân Mamluk đánh bại quân Mông Cổ tại Ain Jalut, còn Cairo dưới thời họ trở thành trung tâm thương mại nối Ấn Độ Dương với Địa Trung Hải, một trong những đô thị lớn của thế giới Hồi giáo. Nhà nước này không hề ổn định tuyệt đối: tranh giành quyền lực, thuế khóa nặng, dịch bệnh và việc người Bồ Đào Nha mở đường biển vòng qua châu Phi dần làm suy giảm vị trí trung gian thương mại của Ai Cập.
Ottoman, Napoleon và Muhammad Ali: xây nhà nước hiện đại bằng cưỡng chế
Năm 1517, quân Ottoman đánh bại Mamluk và sáp nhập Ai Cập, biến vùng đất này thành một tỉnh quan trọng nhờ nông nghiệp và vị trí kiểm soát tuyến đường đến Mecca. Thống đốc Ottoman đại diện cho sultan, nhưng giới Mamluk vẫn giữ ảnh hưởng lớn, khiến quyền lực thực tế luôn phải thương lượng. Năm 1798, Napoleon Bonaparte đưa quân Pháp xâm lược Ai Cập nhằm làm suy yếu tuyến đường của Anh đến Ấn Độ; quân Pháp thắng trên bộ nhưng hạm đội bị Anh phá hủy tại Aboukir, buộc Pháp rút năm 1801. Cuộc viễn chinh chỉ ba năm nhưng để lại ảnh hưởng lớn khi các học giả Pháp ghi chép di tích Ai Cập, góp phần khai sinh ngành Ai Cập học ở châu Âu — dù bản chất vẫn là một cuộc xâm lược quân sự.
Sau khi Pháp rút, Muhammad Ali, sĩ quan Ottoman gốc Albania, trở thành thống đốc năm 1805 và dần xây dựng quyền lực gần như độc lập với Istanbul. Ông cải tổ quân đội, xây trường học và nhà máy, đồng thời mở rộng kiểm soát sang Sudan và một phần Trung Đông — nhiều nhà sử học xem thời ông là điểm khởi đầu của Ai Cập hiện đại. Nhưng đây không chỉ là câu chuyện tiến bộ: nhà nước độc quyền nhiều sản phẩm, cưỡng ép nông dân trồng cây theo kế hoạch và bắt lính trên diện rộng. Các cường quốc châu Âu cuối cùng buộc ông thu hẹp lãnh thổ, nhưng gia đình ông vẫn được công nhận quyền cai trị cha truyền con nối cho đến khi vua Farouk bị lật đổ năm 1952.
Kênh đào Suez, nợ nần và ách chiếm đóng của Anh
Kênh đào Suez khánh thành năm 1869, nối Địa Trung Hải với Biển Đỏ, biến Ai Cập thành một vị trí chiến lược toàn cầu. Nhưng chi phí xây dựng cùng cung đình xa hoa khiến Ai Cập mắc nợ lớn với các chủ nợ châu Âu; năm 1875, chính quyền phải bán cổ phần công ty kênh đào cho Anh, còn Anh và Pháp ngày càng can thiệp sâu vào tài chính và chính trị — đến mức lập cơ chế kiểm soát trực tiếp ngân khố nước này để bảo đảm việc trả nợ. Bất mãn trước tình trạng đó dẫn đến phong trào do Ahmed Urabi lãnh đạo, với khẩu hiệu "Ai Cập dành cho người Ai Cập". Năm 1882, Anh đưa quân vào, đánh bại lực lượng Urabi và chiếm đóng Ai Cập — trên danh nghĩa vẫn thuộc Ottoman, nhưng trên thực tế nằm dưới quyền kiểm soát của Anh.
Chủ nghĩa dân tộc, hai cuộc thế chiến và sự sụp đổ của chế độ quân chủ
Trong Thế chiến thứ nhất, Anh chính thức biến Ai Cập thành xứ bảo hộ. Sau chiến tranh, Saad Zaghloul và phái đoàn Wafd đòi độc lập; khi lãnh đạo Wafd bị bắt và lưu đày năm 1919, biểu tình lan rộng khắp nước với sự tham gia của người Hồi giáo lẫn Kitô hữu Coptic. Năm 1922, Anh đơn phương tuyên bố Ai Cập độc lập và vua Fuad I lên ngôi, nhưng Anh vẫn giữ quyền trong các vấn đề quốc phòng và Sudan — đây là nền độc lập có giới hạn, chưa phải chủ quyền hoàn toàn.
Trong Thế chiến thứ hai, các trận đánh tại El Alamein diễn ra trên lãnh thổ Ai Cập, góp phần ngăn quân Đức - Ý tiến về kênh Suez. Năm 1942, xe tăng Anh bao vây cung điện Abdeen, buộc vua Farouk bổ nhiệm chính phủ theo ý Anh — sự kiện làm tổn hại nghiêm trọng uy tín cả nhà vua lẫn Wafd. Sau chiến tranh, bất bình đẳng đất đai, tham nhũng và thất bại của quân đội Arab trước Israel năm 1948 càng làm chế độ quân chủ mất tính chính danh, trong khi quân đội trở thành nơi tập hợp của những sĩ quan trẻ bất mãn.
Cách mạng 1952, Nasser và giấc mơ Arab thống nhất
Ngày 23 tháng 7 năm 1952, phong trào Free Officers, nổi bật với Gamal Abdel Nasser, tiến hành đảo chính, buộc vua Farouk thoái vị; đến năm 1953 chế độ quân chủ bị bãi bỏ và Ai Cập trở thành nước cộng hòa. Đây ban đầu là một cuộc đảo chính quân sự, nhưng chính quyền mới sau đó cải cách ruộng đất và mở rộng giáo dục, đi kèm với việc giải thể đảng phái và xây dựng một nhà nước độc đảng dựa mạnh vào quân đội. Nasser giữ chức tổng thống từ 1956, cùng năm quốc hữu hóa kênh đào Suez sau khi Mỹ và Anh rút hỗ trợ tài chính cho đập Aswan, khiến Anh, Pháp và Israel bí mật phối hợp tấn công Ai Cập. Về quân sự Ai Cập chịu tổn thất, nhưng dưới áp lực quốc tế các nước tấn công phải rút quân — Nasser trở thành biểu tượng chống thực dân và chủ nghĩa dân tộc Arab.
Đập cao Aswan sau đó giúp kiểm soát lũ và mở rộng tưới tiêu, nhưng cũng buộc nhiều cộng đồng Nubia di dời. Ai Cập và Syria từng hợp nhất thành Cộng hòa Arab Thống nhất năm 1958, nhưng Syria rút khỏi liên minh năm 1961, cho thấy bản sắc Arab chung không đủ vượt qua khác biệt về quyền lực quốc gia. Năm 1967, Ai Cập cùng Syria và Jordan thất bại nặng nề trước Israel trong Chiến tranh Sáu ngày, mất bán đảo Sinai; uy tín Nasser bị tổn hại sâu sắc, nhưng ông vẫn cầm quyền đến khi qua đời năm 1970.
Sadat và Mubarak: hòa bình, mở cửa và ổn định trì trệ
Anwar Sadat kế nhiệm Nasser, giảm quan hệ với Liên Xô và mở cửa kinh tế theo chính sách infitah. Tháng 10 năm 1973, Ai Cập cùng Syria tấn công Israel tại Sinai, vượt kênh Suez và phá vỡ phòng tuyến đối phương, phần nào khôi phục niềm tin sau thất bại 1967. Sadat dùng thắng lợi ấy làm nền tảng ngoại giao: năm 1977 ông đến Jerusalem phát biểu trước Quốc hội Israel, dẫn tới thỏa thuận Camp David năm 1978 và hiệp ước hòa bình Ai Cập - Israel năm 1979, qua đó Israel trả lại Sinai — nhiều nước Arab khi ấy chỉ trích Ai Cập vì ký hòa bình riêng trong khi vấn đề Palestine chưa được giải quyết. Trong nước, mở cửa kinh tế làm bất bình đẳng tăng, dẫn đến "bạo loạn bánh mì" năm 1977. Ngày 6 tháng 10 năm 1981, Sadat bị các phần tử Hồi giáo cực đoan trong quân đội ám sát tại một cuộc duyệt binh.
Hosni Mubarak cầm quyền gần 30 năm sau đó, duy trì hòa bình với Israel và quan hệ gần gũi với Mỹ, đồng thời từng bước tự do hóa kinh tế. Nhưng tình trạng khẩn cấp được duy trì gần như suốt thời kỳ này, trao quyền rộng cho lực lượng an ninh, trong khi thất nghiệp và tham nhũng vẫn nghiêm trọng. Internet và mạng xã hội dần tạo thêm không gian cho các nhà hoạt động — bất mãn tích tụ không chỉ vì nghèo đói mà còn vì cảm giác thiếu tiếng nói chính trị.
Mùa xuân Ả Rập, năm 2013 và Ai Cập dưới thời Sisi

Ngày 25 tháng 1 năm 2011, chịu ảnh hưởng từ làn sóng nổi dậy ở Tunisia, biểu tình lớn bùng nổ tại Cairo, đòi chấm dứt chế độ Mubarak và yêu cầu "bánh mì, tự do và công bằng xã hội". Quảng trường Tahrir trở thành biểu tượng của cuộc nổi dậy, quy tụ người Hồi giáo, Kitô hữu lẫn cánh tả dù họ không chung một chương trình chính trị dài hạn. Ngày 11 tháng 2, Mubarak từ chức, nhưng quân đội, bộ máy hành chính và cảnh sát vẫn giữ ảnh hưởng mạnh. Trong bầu cử sau đó, Muslim Brotherhood có lợi thế nhờ mạng lưới rộng, và Mohamed Morsi trở thành tổng thống năm 2012 — người đầu tiên giành chức vụ này qua bầu cử cạnh tranh. Nhưng chính quyền Morsi nhanh chóng đối mặt khủng hoảng kinh tế và lo ngại tập trung quyền lực, khiến xã hội phân cực sâu sắc.
Tháng 6 năm 2013, biểu tình lớn yêu cầu Morsi từ chức; ngày 3 tháng 7, quân đội do Abdel Fattah el-Sisi lãnh đạo phế truất ông. Người ủng hộ gọi đây là sự đáp lại ý chí của hàng triệu người biểu tình, người phản đối gọi đó là một cuộc đảo chính quân sự — về mặt thể chế, quân đội đã loại bỏ một tổng thống dân cử ngoài quy trình bầu cử thông thường. Chính quyền sau đó trấn áp Muslim Brotherhood, khiến hàng trăm người thiệt mạng khi lực lượng an ninh giải tán các khu biểu tình tháng 8 năm 2013. El-Sisi trở thành tổng thống năm 2014 và tái đắc cử các nhiệm kỳ sau đó; chính quyền đầu tư mạnh vào hạ tầng, nhưng cũng bị chỉ trích vì hạn chế không gian chính trị và tự do báo chí.
Ai Cập đương đại: vị trí chiến lược và những bài toán rất cũ
Ai Cập nằm ở điểm nối giữa châu Phi, Tây Á và Địa Trung Hải; kênh đào Suez vẫn là một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới. Nhưng vị trí chiến lược không tự động tạo ra thịnh vượng: dân số lớn tập trung trên dải đất hẹp bên Nile gây áp lực lớn lên nhà ở, việc làm và nguồn nước — nước sông Nile vẫn là vấn đề sống còn, đặc biệt trong tranh luận với các quốc gia thượng nguồn về đập thủy điện. Đầu năm 2024, giữa khủng hoảng thiếu ngoại tệ nghiêm trọng, Ai Cập ký thỏa thuận trị giá 35 tỷ USD với UAE để phát triển khu ven biển Ras El Hekma — khoản đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn nhất lịch sử nước này — đồng thời được IMF tăng gói cứu trợ từ 3 lên 8 tỷ USD, giúp tạm tránh nguy cơ vỡ nợ. Cũng năm đó, Tổng thống Sisi tuyên thệ nhậm chức nhiệm kỳ ba tại Thủ đô Hành chính Mới ngoài rìa sa mạc Cairo, chính thức biến nơi này thành trung tâm hành chính - quân sự mới của đất nước.
Bản sắc Ai Cập ngày nay có nhiều lớp: người dân có thể đồng thời xem mình là người Ai Cập, người Arab, người châu Phi và người thuộc thế giới Hồi giáo. Cộng đồng Coptic tiếp tục đại diện cho một truyền thống Kitô giáo lâu đời, trong khi tiếng Arab Ai Cập tạo ảnh hưởng rộng khắp qua điện ảnh và âm nhạc. Nếu phải tóm tắt lịch sử Ai Cập trong một ý, đây là lịch sử của một xã hội liên tục tái tạo bản sắc quanh cùng một dòng sông, dù ngôn ngữ, tôn giáo và chế độ chính trị đã đổi thay nhiều lần — từ nhà nước tập quyền sớm bậc nhất thế giới, qua thế giới Hy Lạp hóa, La Mã, Kitô giáo Coptic, các caliphate Hồi giáo, đế chế Ottoman, đến một nước cộng hòa hiện đại đặt quân đội ở vị trí trung tâm. Ai Cập vì thế không phải một bảo tàng cổ đại bị sa mạc bao quanh, mà là một xã hội trẻ về dân số, mang trên mình những lớp ký ức của Pharaoh, Coptic, Arab, Ottoman và cộng hòa.